اخبار و مقالات دندانپزشکی

۵ فروردین ماه ۱۳۹۶

پودرهای سفیدکننده تهدیدی برای سلامت دندان

یک متخصص دندان‌پزشکی ترمیمی و زیبایی گفت: متأسفانه به تازگی افراد زیادی مبادرت به استفاده از پودرهای سفیدکننده دندان می‌کنند که این اقدام پشتوانه علمی نداشته و موجب سایش دندان‌ها می‌شود. به گزارش سلامت نیوز، دکتر علی اسکندری زاده در مصاحبه با خبرگزاری صدا و سیما، افزود: از عوارض عمده استفاده از پودرهای سفیدکننده دندان می توان به سایش ناخواسته دندان ها از بین رفتن عاج و مینای دندان و در نهایت بروز حساسیت های شدید دندانی اشاره کرد. وی گفت: استفاده از این پودرها به تازگی در مجلات و فضای مجازی تبلیغ می شود بدون اینکه مخاطرات و عوارض آن به مخاطبین گوشزد شود. دکتر اسکندری زاده با اشاره به اینکه تجویز این گونه مواد غیر علمی و غیر استاندارد بیشتر در مراکزی که خدمات زیبایی توسط افراد غیر مجرب و غیر متخصص ارائه می شود صورت می گیرد؛ افزود: پزشکان متخصص از این پودرها استفاده نمی کنند و به بیمارانی که در این زمینه سؤال کنند عواقب استفاده از اینگونه محصولات را نیز تذکر می دهند. وی گفت: سفید کردن دندان تنها توسط دندانپزشکان در مطب و از طریق جرم گیری صحیح است و موارد دیگری که امروزه تبلیغ می شود پشتوانه علمی ندارد.
۵ فروردین ماه ۱۳۹۶

دستگیری دندانپزشک قلابی در قرچک

فرمانده انتظامی شهرستان قرچک از کشف مطب غیرمجاز دندانپزشکی و دستگیری دکتر قلابی خبر داد. به گزارش جام جم، سرهنگ علی قرائی گفت: در پی شکایت یکی از شهروندان مبنی بر کشیدن ریشه دندان توسط یک پزشک ناشی موارد در دستور کار پلیس قرار گرفت.این مقام انتظامی خاطرنشان کرد: با راهنمایی شاکی عوامل پلیس تخصصی به محل اعزام شدند که پس از بررسی‌ها و تحقیقات میدانی مشخص شد وی فاقد مجوز بوده و مطب مذکور ملک مسکونی شخصی است. فرمانده انتظامی شهرستان قرچک ضمن اشاره به اینکه متهم با قرار ۴۰۰ میلیون دلاری روانه زندان شد، تاکید کرد: شهروندان باید در مراجعه به مراکز بهداشتی دقت داشته باشد و در صورت مشاهده هرگونه موارد مشکوک انتظامی و امنیتی با خدمتگزاران خود در پلیس ۱۱۰ در میان بگذارند تا پلیس پس از بررسی وارد عمل شود.(عکس تزئینی است)
۵ فروردین ماه ۱۳۹۶

شناسایی خانه‌ای در خاش که به دندانسازی تبدیل شده بود

مدیر شبکه بهداشت و درمان شهرستان خاش از شناسایی و پلمب خانه‌ای که به عنوان مرکز غیر مجاز دندانسازی به انجام امور مداخله‌گرانه در زمینه دندانسازی و دندانپزشکی در شهرستان خاش مشغول بود خبر داد. به گزارش ایسنا، محمد رخشانی افزود: پس از مشاهده کارت ویزیت یک دندانساز غیرمجاز مبنی بر ترمیم و ساخت دندان‌های مصنوعی درب منازل، پر و روکش کردن دندان‌ها اقدام به پیگیری از جانب واحد نظارت بر درمان شبکه با همکاری حراست شبکه و هماهنگی با تعزیرات شهرستان و نیروی انتظامی کردیم. این متخلف در منزل خویش به کمک همسرش و تحت عنوان دندانساز تجربی در امور دندانپزشکی دخالت می‌کرد. وی افزود: مهر دندانسازی وی به همراه کلیه ملزومات مکشوفه، وسایل غیر استریل در بسته بندیهای غیربهداشتی، محلول‌ها و وسایل غیرمجاز در منزل، جمع آوری و پس از صورتجلسه و به همراه پرونده به مقام قضایی تحویل شد.
۵ فروردین ماه ۱۳۹۶

کارخانه تولید ایمپلنت‌های دندانی کردستان افتتاح می‌شود

کارخانه تولید ایمپلنت‌های دندانی کردستان که توسط بخش خصوصی و با حمایت‌های دولت، آماده تولید شده، قرار است به زودی در سفر دوم رئیس جمهور به کردستان به صورت رسمی افتتاح شود. به گزارش ایسنا، ظرفیت اسمی این کارخانه تولید ۲۰۰ هزار عدد ایمپلنت دندانی در سال است که با آغاز به کار این کارخانه در نخستین روزهای سال ۹۶ زمینه اشتغال دائم ۴۱ نفر از شهروندان منطقه فراهم می‌شود.این کارخانه در محل شهرک صنعتی دهگلان و در دو هزار و۴۷۰ متر مربع احداث شده که برای احداث و تجهیز آن ۷۲ میلیارد ریال هزینه شده است. پیش بینی شده است، در سفر روحانی به کردستان پنج پروژه بزرگ اقتصادی به ارزش دو هزار و ۱۲۸ میلیارد تومان به صورت همزمان افتتاح و برای یک هزار و ۸۸۴ نفر در کردستان به صورت مستقیم شغل ایجاد شود.
۵ فروردین ماه ۱۳۹۶

ارتقای سلامت دهان و متولیان سلامت

ارزیابی کارنامه وزارت بهداشت در حوزه سلامت دهان در دو دهه اخیر دکتر هدیه توتونیدکترای سلامت دهان و دندان‌پزشکی اجتماعیعضو هیات‌علمی دانشکده دندان‌پزشکی مشهد «نیمی از کودکان ایرانی تا سن سه سالگی به پوسیدگی دندان دچار می‌شوند»، «تنها حدود ۱۲% از کودکان شش ساله توانسته‌اند دندان‌های شیری خود را تا این سن سالم نگه دارند»، «کمتر از نیمی از کودکان ایرانی تا ۱۲ سالگی توانسته‌اند تمام دندان‌هاشان را سالم نگه دارند»، «نزدیک به یک سوم ایرانیان میا‌نسال، در یک یا هر دو فک بی‌دندانی کامل دارند»، «۶۰ درصد افراد بالای ۶۵ سال کشور بی‌دندان هستند».جملات بالا گزیده‌ای از سرتیترهای خبری رسانه‌های ایران در دهه اخیر است که هر از گاهی با ارائه آمار از سوی مسئولین وزارت بهداشت در مصاحبه‌هایی به مناسبت‌های مختلف به گوش می‌رسد. برداشت اول این است که وزارت بهداشت به عنوان متولی سلامت مردم در پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان، در انجام رسالت خود ناکام مانده است و سوال اینکه تا کنون این وزارتخانه چه فعالیت‌ها و برنامه‌هایی را برای ارتقای سلامت دهان و دندان مردم داشته که علی‌رغم اجرای آن برنامه‌ها، بُردار وضعیت دهان و دندان مردم به سمت بیماری است و نه سلامت. در ۲۰ سال اخیر، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان یکی از متولیان سلامت مردم، طرح‌ها و برنامه‌هایی را برای گروه‌های سنی مختلف و به ویژه کودکان و مادران باردار داشته که می‌توان آنها را در هفت حیطه فهرست کرد:۱- برنامه ملی وارنیش فلوراید در مراکز بهداشتی درمانی وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی و مدارس:وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در سال ۱۳۸۲(۲۰۰۳) این طرح مناسب را در مراکز بهداشتی-درمانی برای کودکان زیر ۱۲ سال، آغاز کرد.این طرح پس از وقفه‌ای چند ساله، دوباره در سال ۱۳۹۰ با همکاری وزارت آموزش و پرورش در مهدکودک‌ها و مدارس ابتدایی برخی شهرها اجرا شد و در سال ۱۳۹۴ (۲۰۱۵) با انعقاد تفاهم‌نامه‌ای بین دو وزارتخانه بهداشت و آموزش و پرورش، همزمان در مراکز بهداشتی درمانی و مدارس با استفاده از نیروهای وزارت بهداشت و نیز همکاری مربیان مدارس در سطح گسترده‌تری ادامه پیدا کرد.۲- آموزش بهداشت در مراکز بهداشتی درمانی وابسته به دانشگاه‌های علوم پزشکی:از دیگر اقدامات وزارت بهداشت می‌توان به آموزش بهداشت دهان و دندان مادران کودکان خردسال اشاره کرد. این اقدام آموزشی در زمان اولین معاینه دهان و دندان کودکان که تا سال ۱۳۹۲ در ۲۴ ماهگی انجام می‌شد، صورت می‌گرفت. تا آن سال، آموزش بیشتر به صورت شفاهی بود و بسته به شخص کارشناس می‌توانست زمان‌بندی آن متفاوت باشد یا انجام نشود. از سال ۱۳۹۲ تا کنون، آموزش مراقبت‌های دندانی به آموزش‌های دوران بارداری افزوده شده و هدف برنامه این است که از زمان تولد نوزاد تا ۱۴ سالگی، آموزش‌های لازم را برای حمایت از سلامت دهان به مادر و کودک ارائه دهد.۳- برنامه فیشورسیلانت دندان‌های آسیای اول دائمی دانش آموزان پایه اول ابتدایی در مراکز بهداشتی درمانی:این برنامه در سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ در مراکز بهداشتی درمانی و در زمان ثبت نام کودکان پایه اول ابتدایی در قالب طرح سنجش سلامت انجام شد، اما به صورت برنامه همیشگی تداوم نداشت.۴- برنامه ملی استفاده از دهان‌شویه فلوراید در مدارس ابتدایی:توزیع و استفاده از دهان‌شویه حاوی فلوراید برای دانش آموزان مدارس ابتدایی در طرح مشترکی بین وزارتخانه‌های بهداشت، درمان، آموزش پزشکی و آموزش و پرورش به صورت هفتگی در مدارس، در سال ۱۳۸۰ آغاز شد و نزدیک به چهار سال تداوم داشت.۵- برنامه آموزش بهداشت در مدارس ابتدایی: از سال‌های ۷۶- ۱۳۷۵ در مدارس ابتدایی آموزش‌هایی برای مراقبت از دندان‌ها و روش‌های مسواک زدن و استفاده از نخ دندان توسط دندان‌پزشکان شاغل در شبکه‌های بهداشتی – درمانی اجرا شد که تا امروز نیز در بیشتر شهرها و به وِیژه شهرهای بزرگ ادامه دارد.۶- معاینه‌های ملی دهان و دندان کودکان ۳ تا ۱۲ ساله کشور و گزارش سیمای سلامت دهان کودکان ایرانی به تفکیک هر استان در سه دوره، سال‌های ۱۳۷۷، ۱۳۸۳ و۱۳۹۱.۷- آموزش در دانشکده‌های دندان‌پزشکی: با هدف تمرکز بیشتر بر پیشگیری و تقدم آن بر درمان، وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۰ اقدام به تصویب نهایی و اجرای کوریکولوم جدید دوره عمومی دندان‌پزشکی کرد تا بر اساس این برنامه آموزشی دندان‌پزشکانی با رویکرد پیشگیرانه و کمتر درمانگرا تربیت کند. این برنامه در بیشتر دانشکده‌های دندان‌پزشکی ایران برای دانشجویان ورودی مهرماه سال ۱۳۹۱ اجرایی شد. با توجه به فعالیت‌های فوق و مقایسه آنها با برنامه‌های سایر کشورها در سایت سازمان جهانی سلامت (World Health Organization/WHO) می‌توان به «لازم بودن و کافی نبودن برخی برنامه‌ها»، «ضروری نبودن برخی دیگر» و «منطقی بودن نتیجه حاصل» از برنامه‌های فوق پی برد. اما حلقه‌های گمشده در زنجیره برنامه‌های وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی کدامند که علی‌رغم داشتن برنامه و انجام فعالیت‌های اجرایی، گزارش مسئولین وزراتخانه متبوع در کنار نتایج معاینات ملی سال‌های ۱۳۷۷، ۱۳۸۳ و ۱۳۹۱ حاکی از روند افزایشی شدت پوسیدگی دندان (DMFT/S, dmft/s) در کنار فراوانی (N/%) آن در تمامی گروه‌های سنی است؟ اثربخشی استفاده از محصولات فلوراید از قبیل دهان‌شویه و وارنیش در گروه‌های پرخطر برای پیشگیری از پوسیدگی دندان در پژوهش‌های متعدد ثابت شده است. اما آنچه از ضروریات اجرایی چنین برنامه‌هایی انتظار می‌رود، ارزیابی دوره‌ای این طرح‌ها و نظارت بر اجرای صحیح دستورالعمل در تمامی مراکز شهری و روستایی و مناطق برخوردار و کمتر برخوردار و نه فقط توجه به تعداد موارد خدمات انجام شده است. اجرای چنین برنامه‌هایی در صورت رعایت صحیح دستورالعمل، پایش و در صورت نیاز اصلاح و یادآوری آموزش کارکنان و تداوم برنامه در سنوات مناسب و متوالی و نه در مقاطع زمانی گسسته، می‌تواند در سطح متوسط بر سلامت دهان و دندان بخش بزرگی از جمعیت در معرض خطر اثرگذار باشد.«شیوه‌های آموزشی بهداشت دهان و دندان ناکارآمد است». این جمله گفته مقام مسئول در یک کشور توسعه‌یافته و به عبارتی “از ما بهتران” نیست، بلکه حاصل ۲۰ سال تجربه یکی از کارشناسان مسئول وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی است که در تیرماه ۱۳۸۶ با توجه به آمار ۶۹ درصدی پوسیدگی دندان شماره ۶ (آسیای اول دائمی) کودکان ۱۲ ساله گفته شده است. پژوهش‌های انجام شده در کشور، هم‌راستا با نتایج پژوهش‌های کشورهای توسعه یافته نشان داده است که صرفا افزایش آگاهی منجر به تغییر نگرش و به دنبال آن تغییر رفتار نمی‌شود و فرضِ چنین رابطه خطی برای انسان، آفریده‌ای با پیچیدگی‌های رفتاری و ذهنی، ساده اندیشانه است. تغییر پایدار رفتار، حمایت محیط و ضمانت اجرایی را از جانب سیاست‌گذار می‌طلبد و معمولا نگرش، آخرین جزیی است که در ذهن انسان تغییر خواهد کرد. فرضِ رابطه‌ای خطی بین افزایش آگاهی و تغییر رفتار در صورت عدم حمایت محیط و نادیده گرفتن سائق‌ها، انگیزش و ویژگی‌های رفتاری و تکامل اجتماعی هر گروه سنی، آموزش را به امری تکراری و بی‌ارزش بدل کرده و اغلب منجر به سرزنش مردمی می‌شود که خود قربانی زیستن در محیطی ناسالم هستند. اگر صرفا افزایش آگاهی منجر به تغییر طولانی مدت رفتار و در نهایت حفظ سلامت دهان و دندان و ارتقای آن می‌شد، منطقی است فکر کنیم سلامت دهان و دندان متولیان سلامت در وزارتخانه متبوع، باید در مقایسه با هم سن و سالان خود در جامعه و استانداردهای سازمان جهانی سلامت در وضعیت مطلوبی قرار داشته باشد. اما گزارش مراسم روز دندان‌پزشکی در فروردین ماه ۱۳۹۴، نشان دهنده وضعیت نه چندان مطلوب سلامت دهان و دندان مسئولین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است. به عنوان مصداقی بر این امر، می‌توان وضعیت سلامت دهان و دندان کلیه کارکنان وزارت متبوع را نیز به این آمار افزود. با این حال، آموزش مدون و برنامه‌ریزی شده مراقبت‌های دندانی به مادران باردار و دانش آموزان با در نظر گرفتن تناسب نوع رسانه آموزشی با ویژگی‌های ذهنی و اجتماعی مردم ایران در کنار سایر برنامه‌های ارتقای سلامت می‌تواند در سطح متوسط بر سلامت دهان و دندان بخش بزرگی از جمعیت در معرض خطر موثر باشد. نظارت بر اجرای صحیح برنامه‌های آموزشی و جلوگیری از بهره‌مند سازی چندباره افراد برخوردارتر و عدم بهره‌مندی قشرکمتر برخوردار از نکات اجرایی حائز اهمیت این برنامه‌هاست. «۹۰ درصد دانش آموزان مشکلات دهان و دندان دارند» این گفته رییس اداره سلامت دهان و دندان در آبان ماه ۱۳۹۴ است که نشان می‌دهد آموزش در محیطی که خود، پشتیبان آموخته‌های حاصل از آن آموزش نیست، نمی‌تواند اثریخش باشد. «مغزها و میوه‌ها خوبند، اما دکتر! به قیمت آنها هم توجه کنید! خرید یک کیک یا شکلات یا آبمیوه پاکتی بسیار ارزان‌تر و آسان‌تر است»،«چند خیابان را باید بالا و پایین بروم تا میوه پیدا کنم آن هم به اندازه یک میان وعده؟ در حالی که از هر دکه روزنامه یا بقالی یا دست‌فروش می‌توان با ۱۰۰۰ تومان، یک کیک یا آبمیوه پاکتی خرید». دندان‌پزشکان با این جملات آشنا هستند، جملات قربانیانی که سرزنش می‌شوند و وضعیت دهان و دندان و بدن‌شان نیز به دلیل عدم وجود محیطی حمایتگر به سمت بیماری پیش می‌رود. مسئولین وزارت بهداشت از ارتباط سلامت دهان و دندان با سلامت عمومی بدن و کیفیت زندگی آگاهند و به عنوان یکی از متولیان سلامت مردم دست‌کم طی ۲۰ سال اخیر تلاش‌هایی که در هفت بند به آن اشاره شد را انجام داده‌اند. در این میان اما، به نظر می‌رسد ارتباط زیادی بین برنامه‌های سایر وزارتخانه‌ها و سلامتی مردم دیده نشده است و تنها گزارش وضعیت موجود و تشکیل کمیته‌های مختلف با مشارکت مسئولین وزارت بهداشت را می‌توان در رسانه‌ها یافت. «سرانه مصرف قند و شکر در ایران در سال ۱۹۸۷ حدود ۲۶.۹ کیلوگرم بوده که این مقدار در سال ۲۰۰۶ به ۲۸.۹۷ و در سال ۲۰۰۷ به حدود ۳۳.۲۶ کیلوگرم افزایش یافته است، به طوری که به گفته بسیاری از کارشناسان جهانی، مصرف سرانه شکر در ایران ۳ کیلوگرم بالاتر از میانگین مصرف جهانی است». این گزارش، مصرف تنقلات شیرین متنوع موجود در بقالی‌های مناطق کمتر برخوردار و مغازه‌های نواحی بیشتر برخوردار را در نظر نگرفته است که با توجه به سبقت شدت و فراوانی پوسیدگی دندان کودکان روستایی در مقایسه با کودکان شهری در چهار سال گذشته[۱]، می‌توان به دسترسی آسان‌تر انتخاب‌های ناسالم در جای جای کشور اطمینان پیدا کرد. کشورهایی که در کنترل پوسیدگی دندان موفق بوده‌اند در کنار استفاده از روش‌های سیستمیک و موضعی محصولات فلوراید، سیاست‌های مناسبی نیز با تمرکز بر عوامل خطر مشترک پوسیدگی دندان با سایر بیماری‌های بدن از جمله دیابت و چاقی اتخاذ کرده‌اند. اختصاص مالیات به تولیدکنندگان شرینی و نوشیدنی‌های شیرین و گازدار و به تبع آن افزایش قیمت تنقلات و نوشیدنی‌های شیرین، کاهش قیمت تنقلات دارای شیرین کننده‌های جایگزین ساکاروز که مولد پوسیدگی دندان، دیابت و چاقی نیستند، افزایش دسترسی مردم به میوه‌ها و میان وعده‌های سالم و کم‌کالری که باعث پوسیدگی دندان نیز نمی‌شوند و کاهش قیمت آنها در مقایسه با تنقلات مضر، کاهش قیمت مغزها که تامین کننده ریزمغذی‌های ضروری بدن هستند در مقایسه با محصولات و تنقلات فرآوری شده و حاوی افزودنی‌های غیرمغذی و بعضا مضر، افزایش مالیات برای تولیدکنندگان دخانیات نمونه‌هایی از سیاست‌گذاری‌های حمایتگر سلامت و نظارت بر اجرای صحیح برنامه‌های ارتقای سلامت توسط تمامی متولیان آن در کشورهای مختلف است که تمرکز این سیاست‌گذاری‌ها بر «دسترسی آسانتر به انتخاب های سالم[۲]» برای کنترل بهتر و توامان پوسیدگی دندان، چاقی و دیابت بوده است. برنامه‌ای که اجرای آن از تمامی متولیان سلامت مردم انتظار می‌رود و کمترین خواسته آنهاست. اجرای چنین برنامه‌هایی با مشارکت وزارت بهداشت برای انجام فعالیت‌های بهداشتی و پیشگیرانه از بروز بیماری‌های دهان و وزارتخانه‌های بازرگانی، صنایع و کشاورزی که اتفاقا متولیان اصلی حفظ و ارتقای سلامت مردم هستند، می‌تواند در سطح بسیار گسترده بر سلامت بدن مردم به طور عام و سلامت دهان آنها به طور خاص اثرگذار باشد چرا که تمامی جمعیت کشور را تحت پوشش قرار داده و در ابتدایی‌ترین سطح در انتخاب‌های ساده و روزمره مردم در منزل و در محل کارشان اجرا می‌شود.· آموزش دندان‌پزشکان در دانشکده‌های دندان‌پزشکی نیز تا حد زیادی تحت تاثیر همین سیاست‌گذاری قرار می‌گیرد. تربیت دندان‌پزشکانی که در دوره ۶ ساله تحصیل خود تفاوتی در تنقلات و میان وعده‌های موجود در بوفه دانشکده‌های دندان‌پزشکی با بقالی‌ها و مغازه‌ها ندیده‌اند و افزون بر آن، درس را از اساتیدی گرفته‌اند که به جز عده‌ای اندک در کشور، سایرین عمل‌کننده به آن چه می‌دانند و آموزش می‌دهند نیستند، نه تنها ارتقادهنده سطح سلامت دهان و دندان مردم نیست بلکه در حقیقت تربیت الگوهایی غلط برای پیشبرد مردم به سوی بیماری است. در این میان، افزودن انبوه واحدهای درسی با رویکردی پیشگیرانه با هدف تزریق آگاهی و بروز جادویی نگرش و رفتار مناسب پیشگیرانه و ارتقادهنده سلامت دهان را اگر نگوییم کاریکاتور، ساده اندیشانه است، چرا که تمامی دانشجویان و اساتید و کارکنان نیز همراه با سایر مردم بر کشتی بیماری‌زای محیطی ناسالم سوار شده‌اند.با در نظر گرفتن شرایط فوق، آیا انتظار مشاهده رفتارهای خودمراقبتی از مردم و داشتن دندان‌هایی سالم و عاری از پوسیدگی و دهان و بدنی عاری از بیماری منطقی است؟ سلامت دهان و دندان مردم انعکاس کدام باور و کدام برنامه است؟آیینه چون نقش تو بنمود راست/ خود شکن، آیینه شکستن خطاست (ناصرخسرو) [۱] سیمای سلامت دهان و دندان کودکان ایرانی، سال ۱۳۹۱[۲] Healthy choices, easier choices
۵ فروردین ماه ۱۳۹۶

انجمن‌ها دغدغه وزارتخانه‌ای ندارند!

بررسی جایگاه انجمن‌های دندان‌پزشکی در تصمیم‌گیری‌های کلان وزارت بهداشت در گفتگو با دکتر محمد باقر رضوانیبهره‌مند نبودن انجمن‌های صنفی دندان‌پزشکی از اختیارات کافی، یکی از گلایه‌های همیشگی روسای آن‌ها در پاسخ به مطالبات اعضاء برای حل مشکلات مربوط به رشته خودشان است. البته عده‌ای از کارشناسان، این گوشه‌نشینی را، تا حدی در نتیجه نبود خواست و اراده کافی در اعضاء انجمن‌ها می‌دانند. در این راستا، گفتگویی با دکتر محمدباقر رضوانی، رئیس انجمن متخصصین دندان‌پزشکی ترمیمی و زیبایی ایران داشتیم که علاوه بر مرور اتفاقات شاخص صنفی دندان‌پزشکی در سالی که گذشت، از میزان مشارکت انجمن‌ها در این رویدادها و ضعف‌های موجود در مشارکت بین وزارت بهداشت و نهادهای اجتماعی اطلاع پیدا کنیم. برای مطالعه این گفتگو با ما همراه باشید: - آقای دکتر رضوانی! به اعتقاد شما مهم‌ترین اتفاق حوزه دندان‌پزشکی در سال ۹۵ چه بوده است؟به اعتقاد من مهم‌ترین اتفاق دندان‌پزشکی کشور در سالی که گذشت یعنی سال ۹۵، ادامه تحصیل بهداشتکاران در رشته دندان‌پزشکی بود که به دلایل مختلف از جمله تمرکز شبکه‌های اجتماعی و گزارش‌های رسانه دندانه و مجله نگین دندان‌پزشکی، به مهم‌ترین اتفاق دندان‌پزشکی در سال اخیر بدل شد که البته نقاط ضعف و قوتی هم داشت. نقطه قوت آن این بود که انجمن‌ها در این بحث به بازی گرفته شدند و نظرات آن‌ها در جلساتی که برگزار می‌شد مورد سؤال قرار گرفت، و نکته ضعف این بود که در نهایت وزارت بهداشت نظرات آن‌ها و حتی شورای سلامت دهان را نپذیرفت که به نظر من یکی از دلایل آن ممکن است وجود این تصور غلط در مسئولین وزارتخانه باشد که اعضای این دو نهاد به دلیل اشتغال در بخش خصوصی، دغدغه‌های ملی ارتقای سلامت را ندارند و در نتیجه وزارت بهداشت اعتماد لازم را به بدنه دندان‌‌پزشکی کشور پیدا نکند. البته شاید بتوان گفت این موضوع تا حدودی ضعف وزارت بهداشت به شمار می‌رود، اما بهتر است ا از خودمان بپرسیم که چرا نتوانسته‌ایم حتی در شورای سلامت دهان اعتماد این نهاد را به داشتن نگاه کارشناسانه جلب کنیم. - چه موضوعی سبب می‌شود انجمن‌ها نتوانند به سمتی بروند که وزارت بهداشت در اخذ تصمیم‌گیری‌های کلان به آنان اعتماد کند؟ضعفی که سبب جدی نگرفتن نقش مشورتی انجمن‌های دندان‌پزشکی در برنامه‌ریزی‌های کلان می‌شود، چند بعد دارد که یکی از آن‌ها به حضور کمرنگ اعضاء مربوط می‌شود. چرا که دندان‌پزشکان به هر علتی از جمله مشغله‌های کاری زیاد یا تمایل کم به کارهای جمعی که می‌تواند در نتیجه ویژگی‌های کار دندان‌پزشکی باشد، معمولاً تمایل چندانی به حضور در انتخابات از خود نشان نمی‌دهند و درنتیجه انتخابات معمولاً به دور دوم کشیده می‌شود که احتمالاً در آن مرحله هم افراد زیادی در آن مشارکت نخواهند کرد. در نتیجه از آنجایی که افراد در انجمن خود حضور لازم را ندارند، ممکن است انجمن‌ها هم تبلور تمام نظرات موجود مربوط به رشته خود نباشند و از طرف دیگر، افرادی که رأی نداده‌اند، خود به خود تمایل چندانی به منتقل کردن نظراتشان نداشته باشند. البته تمهیدی که وزارت‌ بهداشت برای برگزاری انتخابات به صورت الکترونیک اندیشیده است، باعث می‌شود افرادی که قادر به حضور فیزیکی نیستند هم بتوانند در انتخابات شرکت کنند و احتمالاً این مشکل تا حدودی مرتفع می‌شود.مسئله بعدی این است که اگر انجمن‌ها بخواهند از طریق دولت به بازی گرفته‌ شوند، باید اهدافی همسو با اهداف وزارتخانه داشته باشند. به نظر می‌رسد وزارت بهداشت بسیاری از اوقات احساس می‌کند دغدغه‌های انجمن‌ها، دغدغه‌های صنفی و فارغ از اهداف آن در جهت ارتقاء سطح ملی سلامت است و این در حالی است که نگاه وزارتخانه، لاجرم باید ملی و کلان باشد و اگر برای مثال قرار باشد دغدغه انجمن‌ها تنها این باشد که تعرفه افزایش پیدا کند و به نگاه جزئی داخل انجمنی و داخل صنفی، که البته نگاه بسیار مقدسی است و قطعاً باید به وزارت بهداشت منتقل شود، معطوف شود، وزارت‌ بهداشت هم احساس می‌کند که چشم آن‌ها به اهدافی دوخته شده که با هدف آن همسو نیست و درنتیجه حتی اگر بخواهد انجمن‌ها را در تصمیم‌گیری‌ها به بازی بگیرد، دامنه آن وسیع نخواهد بود.بنابراین راه‌ جبران کمبود مشارکت انجمن‌ها در تصمیم‌گیری‌های کلان نظام سلامت، در وهله اول حضور فعال‌تر اعضاء در انجمن‌ها و در وهله دوم گسترش دامنه مطالبات آن‌ها به خواست‌های کلان سلامت است. نکته حائز اهمیت این است که در دندان‌پزشکی برخلاف پزشکی، تمام بازوهای اجرایی ارتقای سلامت در دست بخش خصوصی است و دولت چاره‌ای به جز مراجعه به این بخش نخواهد داشت و اگر نظرات فعالان این بخش کارآمد باشد در ارتقای سلامت بسیار کمک کننده خواهد بود. - بنا بر آنچه گفته شد، آیا نقش مشورتی انجمن‌های دندان‌پزشکی، به‌طور کلی در تصمیم‌گیری‌های مربوط به رشته آن‌ها نادیده گرفته می‌شود؟خیر در این موارد تجربیات خوبی هم وجود دارد. برای مثال، به‌عنوان کسی که پیش از دوره ریاست هم در انجمن دندان‌پزشکی ترمیمی و زیبایی فعالیت داشته است، می‌توانم بگویم از زمانی که آقای دکتر عسگری، سمت ریاست شورای آموزش دندان‌پزشکی و تخصصی را به دست گرفتند، به انجمن‌ها اولویت بیشتری داده شد، چرا که ایشان چنانچه خودشان هم اظهار می‌کردند، انجمنی هستند و با توقعات آن‌ها آشنایی دارند. در این دوره یکی از مهم‌ترین کارهایی که به انجمن‌ها سپرده شد، ارزیابی و رتبه‌بندی علمی بخش‌های تخصصی در دانشکده‌ها برای تعیین چارچوب بودجه‌دهی و خط‌مشی وزارت بهداشت بود که تمام اعضاء گروه‌هایی که برای این کار اعزام شدند، از طریق انجمن‌ها انتخاب شدند و وزارت بهداشت هم با وجود اینکه ممکن بود تفکر این افراد در چارچوب‌های فکری آن نباشد، در این کار هیچ دخالتی نکرد. این تجربه‌ در این ۲، ۳ سالی که من شاهد آن بودم، بسیار موفقیت‌آمیز و هم برای دبیرخانه و هم برای انجمن‌ها، دارای نتایج بسیار خوبی بود که می‌توان آن‌ها را پایه مشارکت‌های بعدی قرار داد. - انجمن دندان‌پزشکان متخصص ترمیمی و زیبایی برای حل مشکلاتی که ذکر افزایش مشارکت اعضاء و تغییر مطالبات آن‌ها، چه راه‌حل‌هایی اندیشیده است؟از ابتدای دوره جدید فعالیت انجمن، احساس ما این بود که چند وجه بدنه دندان‌پزشکی ترمیمی باید تقویت شوند که بخش اول آن افزایش مشارکت افراد بود و ما سعی کردیم با تشکیل شعب استان‌ها به آن دست یابیم. در مورد تغییر نگاه و تغییر اولویت‌ها در زمینه مطالبات، باید بگویم از آنجایی که در حال حاضر درمان‌های زیبایی، اولویت اصلی جامعه ما نیست و از طرف دیگر، ارتقای سلامت، رسالت کلی هر نخبه فعال در این حیطه است و انجمن‌ها هم بخشی از آن به شماری می‌روند، تلاش کرده‌ایم ۳ کنگره اخیر انجمن دندان‌پزشکی ترمیمی و زیبایی، مضمون سلامتی را در برگیرند. - حال دغدغه صنفی کلان انجمن شما که هم‌راستا با تأمین سلامت جامعه است چیست؟یکی از دغدغه‌های صنفی مهم ما که البته با تمام انجمن‌های تخصصی دندان‌پزشکی مشترک است، افزایش تعداد متخصصین و نگرانی برای بازار کار و امکان به کار گیری آن‌ها است. چرا که به نظر می‌رسد برای این تعداد متخصص که در حال تربیت شدن در دانشگاه‌ها هستند، بازار کار مناسب وجود نداشته باشد و قطعاً حل این مشکل، به عهده وزارت بهداشت است. چرا که تربیت این تعداد متخصص از یک سو سبب می‌شود که هم‌وغم دانشکده‌ها معطوف به تربیت آن‌ها شود و سطح علمی و آموزشی دندان‌پزشکی عمومی در دانشکده‌ها به خصوص دانشکده‌های کوچک که امکانات کمی دارند پایین بیاید و در نهایت به سمت تربیت بهداشتکار برویم. این در صورتی است که با محدود کردن تعداد متخصص و ارتقاء سطح فنی، کلینیکی، حرفه‌ای و علمی دندان‌پزشکی عمومی که بدنه اصلی کمک به سلامت دهان آحاد جامعه است، حداقل در آینده با این معضل بزرگ مواجه نمی‌شویم که تعداد زیادی متخصص و تعداد زیادی دندان‌پزشک عمومی با سواد ناقص داشته باشیم و در نهایت مشکل اصلی ما که پوسیدگی است سر جای خود باقی مانده باشد.نکته دیگر این است که اگر قرار باشد پس از ۳ سال تحصیل، حیطه کاری متخصصین با دندان‌پزشکانی که طی یک دوره چند روزه در یک شرکت آموزش می‌بینند تفاوتی نداشته باشد، به نتیجه خوبی نخواهیم رسید. البته ما مخالف برگزاری دوره‌های تخصصی نیستیم، اما بدیهی است که اگر تفاوت قابل توجیهی بین دو گروهی که ذکر شد وجود نداشته باشد، انگیزه افرادی که ۳ سال برای اخذ تخصص وقت صرف کرده‌اند از بین می‌رود و باید گفت این تفاوت می‌تواند در تعرفه‌هایی که وزارت بهداشت وضع می‌کند معنا پیدا کند.
۴ فروردین ماه ۱۳۹۶

نبود ساختار منسجم، مانع از تحقق اهداف شورای سلامت دهان شد

دکتر رضا مسائلیعضو شورای سلامت دهان مهم‌ترین ضعف حوزه سلامت دهان در سال‌های گذشته را می‌توان نبود سازمان و ساختار نظام‌مندی دانست که قادر باشد مسائل مختلف اعم از پیش‌گیری، درمان و مباحث مربوط به بیمه‌ها و تأمین اعتبارات را با استفاده از ظرفیت‌های فراوان موجود در بخش خصوصی، سازمان‌دهی و برنامه‌ریزی کند و این عامل سبب شده است که از پتانسیل‌های بسیار زیاد و استثنایی که در کشور وجود دارند و می‌توانند این هدف را محقق سازند، استفاده مناسب صورت نگیرد.با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید، شورای سلامت دهان معرفی شد و برخی از خبرگان حوزه دندان‌پزشکی به عنوان اعضای آن منصوب شدند. این شورا به صورت بالقوه دارای ظرفیت‌های خوبی بود و انتظار می‌رفت با توجه به نظرات مثبتی که وزیر بهداشت نسبت به آن داشتند، بتواند معضلات و مشکلات سلامت دهان و دندان اقشار مختلف جامعه را به خوبی آسیب‌شناسی و راه‌حل آن‌ها را به ایشان پیشنهاد کند، اما ما در کشور با ساختار بروکراتیکی مواجه هستیم که باعث می‌شود تصمیم‌گیری‌ها مخصوصاً در بخش دولتی کند شود و توقعات و نیازهای سلامت جامعه را برنتابد.نکته دیگر این است که قانون مدیریت خدمات کشوری، در دولت نهم و زمانی به تصویب مجلس رسید که درگیری‌های زیادی بین مجلس و دولت وجود داشت. این قانون ساختار وزارتخانه‌ها را دارای ۵ معاونت دیده است و دست آن‌ها را برای اینکه ساختار مبتنی بر نیاز خودشان را طراحی کنند بسته است. به اعتقاد من متأسفانه کارشناسی لازم در زمینه این قانون صورت نگرفت و در نهایت سبب شد به رغم نیازی که وزیر بهداشت و شورای سلامت دهان برای متمرکز کردن مسائل مبتلا به حوزه سلامت دهان، احساس می‌کردند، سازمان مستقلی به این منظور شکل نگیرد.بنابراین اگرچه در این دولت اداره بهداشت دهان و دندان در معاونت بهداشتی و اداره امور درمان دندان‌پزشکی در معاونت درمان وزارت بهداشت تشکیل شد، اما عدم وجود یک ساختار کلان و منسجم، مهم‌ترین دلیل عدم تحقق انتظاراتی بود که از شورای سلامت دهان وجود داشت و سبب شد با تمام فعالیت‌هایی که انجام شد، نتوانیم از همه ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های موجود استفاده کنیم. عدم پشتیبانی بیمه‌ها، مانعی برای استفاده از ظرفیت بخش خصوصییکی از ظرفیت‌های مهم موجود در حوزه دندان‌پزشکی، مطب‌های بخش خصوصی هستند، چرا که بیش از ۹۵ درصد خدمات دهان و دندان، توسط بخش خصوصی ارائه می‌شود و استفاده از این ظرفیت، در صورتی مقدور بود که می‌توانستیم با کمک بیمه‌ها، آن‌ها را فراخوان و به کارگیری کنیم، اما علی‌رغم اینکه دولت در زمینه ارائه خدمات سلامت دهان و دندان هم مصوباتی را برای بیمه‌ها تکلیف کرد، عدم پشتیبانی آن‌ها و نبود وحدت رویه در حوزه سلامت، بین وزارت بهداشت و بیمه‌ها، سبب شد با وجود کارشناسی‌های خوبی که در شورای سلامت دهان شده بود، نتوانیم از ظرفیت بخش خصوصی، چه در پیشگیری و چه در درمان استفاده کنیم.به اعتقاد من یکی از مهم‌ترین اصول برای حل شدن مشکلات دهان و دندان، به وجود آمدن عزم سیاسی در سطوح عالی مدیریتی کشور است. البته چنانچه در حافظه خود دارم، وزیر بهداشت و رئیس‌جمهور دولت فعلی، چند بار بر اهمیت سلامت دهان و دندان تأکید کردند و این در حالی است که این موضوع در دولت‌های قبل، محلی از توجه نداشت، اما معتقد هستم پیش از ایجاد سازمان و ساختار، به وجود آمدن عزم سیاسی در مسئولین کشور اعم از دولت و مجلس برای حل مسائل مربوط به این حوزه ضروری است.متأسفانه به دلیل مشکلاتی که در کشور وجود دارد، سلامت دهان و دندان به اشتباه در درجه چندم اهمیت طبقه‌بندی شده است که قطعاً این نگاه علمی و درست نیست. چرا که بر همه‌کس مبرهن است که این موضوع در امید به زندگی و شاخص‌های مربوط به کیفیت سلامت قابل چشم‌پوشی نیست و از سوی دیگر، وضعیت سلامت دهان و دهان مردم کشور ما هم، درخور شان آن‌ها نیست.بنابراین اعتقاد من بر این است که موضوعی که باید جزو برنامه دولت‌های آینده قرار بگیرد و مردم و دندان‌پزشکان و اقشار مختلف آن را می‌بایست تبدیل به مطالبه و خواست عمومی کنند، سلامت دهان و دندان مردم است. چرا که شاخص آن با مطلوب فاصله قابل توجهی دارد. شاید این انتقاد به شورا وارد باشد که نتوانسته است به هر دلیلی، از این ظرفیت و نگاهی که وزیر بهداشت به حوزه دندان‌پزشکی داشتند، به نحو مطلوب استفاده کند.در دوره وزرای گذشته، حتی ساختار سازمانی اداره سلامت دهان و دندان منحل و با ادارات غیرمرتبط دیگر ادغام شد، اما سلامت دهان و دندان یکی از مطالبات مهم وزیر فعلی است و به عنوان کسی که در ادوار مختلف در وزارت بهداشت مسئولیت داشته است، باید بگویم که اگرچه عملکرد وزارت بهداشت در حوزه دهان و دندان با مطلوب فاصله زیادی دارد، اما نباید از حق بگذریم که چه درزمینهٔ اختصاص اعتبارات و چه درزمینهٔ حمایت‌هایی که از آن صورت گرفت با دولت‌های گذشته قابل مقایسه نیست، اگرچه این را هم باید گفت که با مطلوب فاصله بسیار زیادی داریم. علیرغم اینکه ظرفیت‌های بسیار زیادی بلااستفاده مانده‌اند.